Hangi Ağrılar “Kanser Ağrısı” Olabilir?
Günlük hayatta yaşadığımız her ağrı bizi endişelendirmemeli; ancak bazı ağrılar vardır ki vücudun “bir şeyler yolunda gitmiyor” deme biçimidir. Kanser ağrısı, sadece fiziksel bir sızı değil, erken teşhis için hayati bir pusula olabilir. Peki, hangi tip ağrılar bir onkoloji uzmanına danışmanızı gerektirir?
Ağrı Her Zaman Kanser Belirtisi Midir?
Hayır. Ağrı çok yaygın bir şikâyettir ve çoğu zaman kas-iskelet sorunları, enfeksiyonlar, zorlanma, mide-bağırsak problemleri veya iyi huylu nedenlerle ortaya çıkar. Üstelik bazı kanserler başlangıçta hiç ağrı yapmayabilir. Bu yüzden yalnızca “ağrı var mı yok mu” sorusuna göre karar vermek doğru değildir. Asıl dikkat edilmesi gereken; ağrının yeni başlaması, giderek artması, haftalar içinde geçmemesi, geceleri uyandırması, alışılmış ağrıdan farklı olması veya kilo kaybı, halsizlik, iştahsızlık, kanama gibi başka belirtilerle birlikte görülmesidir.
Hangi Ağrılar Kanser Açısından Daha Dikkatle Değerlendirilmelidir?
Aşağıdaki ağrı tipleri tek başına kanser tanısı koydurmaz; ancak özellikle açıklanamıyorsa ve kalıcıysa tıbbi değerlendirme gerektirebilir:
Geçmeyen ve giderek artan ağrı
Geceleri belirginleşen veya uykudan uyandıran ağrı
İstirahatle düzelmeyen ağrı
Tek bir bölgede sürekli hissedilen derin ağrı
Sinir boyunca yayılan yanıcı, batıcı, elektrik çarpar tarzda ağrı
Kemik veya sırt bölgesinde açıklanamayan derin ağrı
Karın içinde basınç, dolgunluk veya sürekli rahatsızlık hissi
Baş ağrısına eşlik eden nörolojik yakınmalar
Ağrıya ek olarak kilo kaybı, halsizlik, iştahsızlık, ateş veya gece terlemesi olması
Kanserle ilişkili ağrı; somatik, visseral veya nöropatik özellik gösterebilir. Bu nedenle ağrının şekli kadar süresi, şiddeti ve eşlik eden bulgular da önemlidir.
Geçmeyen Sırt Ağrısı Kanser Belirtisi Olabilir mi?
Sırt ağrısı toplumda çok yaygındır ve çoğu zaman kanser dışı nedenlerle oluşur. Ancak nedensiz başlayan, haftalarca süren, geceleri artan, dinlenmekle düzelmeyen veya kola-bacağa yayılan sırt ağrısı daha dikkatli değerlendirilmelidir. Özellikle buna güç kaybı, uyuşma, yürümede bozulma, idrar-dışkı kontrolünde değişiklik ya da açıklanamayan kilo kaybı eşlik ediyorsa gecikmeden doktora başvurmak gerekir. Çünkü bazı durumlarda kemik tutulumu, omurga çevresindeki yapılar veya sinir basısı ağrıya neden olabilir.
Kemik ağrısı nasıl bir uyarı işareti olabilir?
Kemik kaynaklı ağrı genellikle derin, sızlayıcı, lokalize veya hareketle artan bir karakterde olabilir. Zamanla istirahatte de devam etmesi, gece belirginleşmesi veya hassasiyet oluşturması dikkat çekicidir. Her kemik ağrısı kanser anlamına gelmez; ancak özellikle açıklanamayan, kalıcı ve giderek kötüleşen kemik ağrısı ihmal edilmemelidir. Kanserle ilişkili ağrıda kemik, sık etkilenebilen bölgelerden biridir.
Karın ağrısı ne zaman sıradan kabul edilmemelidir?
Karın ağrısı çoğu zaman sindirim sistemi kaynaklı geçici nedenlere bağlıdır. Ancak tek bölgede ısrarcı olan, şişkinlik ve dolgunlukla birlikte devam eden, iştahsızlık, kilo kaybı, dışkılama alışkanlığında değişiklik, bulantı-kusma veya gizli-açık kanama ile birlikte görülen karın ağrıları daha dikkatli ele alınmalıdır. Organlara bası yapan, iç boşluklarda gerilim oluşturan veya bağırsak düzenini bozan süreçler bu tür ağrıya yol açabilir.
Baş Ağrısı Hangi Durumda Daha Önemli Hale Gelir?
Baş ağrısı tek başına çok sık görülen bir yakınmadır ve çoğu baş ağrısı kanserle ilişkili değildir. Ancak yeni başlayan, giderek şiddetlenen, sabahları belirgin olan, bulantı-kusmayla gelen, görme değişikliği, denge bozukluğu, konuşma güçlüğü, kol-bacakta güçsüzlük veya nöbetle birlikte görülen baş ağrıları ciddiye alınmalıdır. Burada temel yaklaşım korkmak değil, olağan dışı paterni fark etmektir.
Sinir Boyunca Yayılan Yanma, Batma, Uyuşma Tarzı Ağrı Ne Anlama Gelebilir?
Kanserle ilişkili ağrı her zaman künt ve derin olmaz. Bazen yanıcı, batıcı, karıncalanma, elektriklenme, uyuşma veya iğnelenme şeklinde nöropatik ağrı görülebilir. Bu tip ağrı, sinir dokusunun etkilenmesine ya da bazen tedavilere bağlı sinir hasarına işaret edebilir. Özellikle kol veya bacak boyunca yayılıyorsa, eşlik eden uyuşma veya kuvvetsizlik varsa değerlendirilmelidir.
Kanser Ağrısı sadece Hastalığın Kendisinden mi Kaynaklanır?
Hayır. Ağrı bazen doğrudan tümörün kendisinden kaynaklanırken bazen tedavilerin yan etkisi olarak da ortaya çıkabilir. Cerrahi sonrası ağrı, kemoterapiye bağlı kas-eklem yakınmaları, sinir hasarı, mukozit veya radyoterapiye bağlı ağrılar bu tabloya dahil olabilir. Bu nedenle onkoloji hastasında “yeni ağrı” mutlaka kayda alınmalı ve nedenine göre değerlendirilmelidir.
Ağrıyla Birlikte Hangi Belirtiler Varsa Doktora Başvurulmalı?
Aşağıdaki bulgular, ağrının daha ciddi değerlendirilmesini gerektirir:
İstemsiz kilo kaybı
Belirgin halsizlik ve çabuk yorulma
İştahsızlık
Gece terlemesi
Açıklanamayan ateş
Kanama
Dışkılama veya idrar alışkanlığında değişiklik
Yutma güçlüğü
Nefes darlığı
Ağrı kesiciye rağmen geçmeyen ağrı
Bu belirtiler kanser dışında başka hastalıklarda da görülebilir; ancak ağrıyla birlikte ortaya çıktığında değerlendirme geciktirilmemelidir.
Ne zaman “Bekleyeyim Geçer” Dememek Gerekir?
Şu durumlarda tıbbi değerlendirme ertelememek daha doğru olur:
Ağrı 2-3 haftadan uzun sürüyorsa
Gün geçtikçe artar hale geldiyse
Gece uykudan uyandırıyorsa
Nedensiz başladıysa
Vücudun tek bir bölgesinde ısrarcıysa
Ağrıya uyuşma, güç kaybı, kanama, kilo kaybı eşlik ediyorsa
Daha önce olmayan yeni bir ağrıysa
Kanser tedavisi alan bir hastada yeni başladıysa
Erken değerlendirme, yalnızca kanseri dışlamak için değil; başka ciddi nedenleri saptamak için de önemlidir.
Sonuç
Kanser ağrısı tek bir biçimde ortaya çıkmaz. Bazen derin ve süreklidir, bazen yanıcı-batıcı nöropatik karakterdedir, bazen de kemik, sırt, karın veya baş bölgesinde geçmeyen bir yakınma olarak kendini gösterir. Önemli olan her ağrıyı kanser sanmak değil; alışılmışın dışında, açıklanamayan, giderek artan ve başka belirtilerle birlikte görülen ağrıları doğru zamanda değerlendirmektir. Ağrı, tek başına tanı koydurmaz; fakat vücudun ciddiye alınması gereken bir uyarısı olabilir.
Prof. Dr. Işıl Somalı | Tıbbi Onkoloji ve İç Hastalıkları Uzmanı